Tổng kết Dự án xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam

Tổng kết Dự án xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam

Sáng 8/6, Tổng cục Môi trường đã tổ chức Hội thảo trực tuyến tổng kết Dự án “Xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam” với sự tham gia của đại diện Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam; các bộ, ngành, địa phương; các tổ chức, chuyên gia, nhà khoa học, cá nhân có đóng góp trong quá trình triển khai dự án. TS. Nguyễn Văn Tài, Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường tham dự và chủ trì hội thảo.

Năm 2014, Việt Nam đã phê chuẩn và trở thành thành viên thứ 31 tham gia Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ công bằng, hợp lý lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen. Việc tham gia Nghị định thư này là cơ hội để Việt Nam hội nhập với quốc tế trong lĩnh vực quản lý tiếp cận nguồn gen, đặc biệt thúc đẩy bảo vệ quyền lợi của quốc gia đối với nguồn gen trên phạm vi lãnh thổ của Việt Nam, thông qua cơ chế tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích (ABS).

Nhằm xây dựng năng lực thực hiện Nghị định thư, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đề xuất huy động nguồn tài trợ của Quỹ Môi trường toàn cầu thông qua Chương trình Phát triển liên hợp quốc (UNDP) để thực hiện Dự án “Xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam” (gọi tắt là Dự án ABS).

Theo TS. Nguyễn Văn Tài, Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường kiêm Giám đốc Ban quản lý Dự án ABS, qua 04 năm thực hiện dự án ABS, nhiều hoạt động đã được triển khai và đạt kết quả đáng ghi nhận trên các phương diện. Hành lang pháp lý để quản lý vấn đề ABS được hình thành và tổ chức triển khai; tăng cường năng lực và nâng cao nhận thức của các bên liên quan về tiếp cận và chia sẻ lợi ích nguồn gen với sự tham gia của các cơ quan quản lý, các cơ quan nghiên cứu, các doanh nghiệp và bên tiếp cận nguồn gen; thiết lập và tăng cường hệ thống cấp phép tiếp cận nguồn gen; thực hiện thí điểm thành công mô hình tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích. Những kết quả của dự án đã góp phần tích cực trong thực hiện Nghị định thư Nagoya về ABS ở Việt Nam và được chia sẻ kinh nghiệm tại các diễn đàn khu vực và quốc tế.


Chia sẻ thêm về kết quả thực hiện dự án, đại diện Ban quản lý dự án ABS cho biết, Dự án đã hoàn thành toàn bộ các mục tiêu được đề ra trong văn kiện Dự án. Giúp xây dựng, củng cố hệ thống chính sách, văn bản về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích, Dự án đã hỗ trợ ban hành 01 Nghị định và 03 Thông tư; Nghị định số 59/2017/NĐ-CP ngày 12 tháng 05 năm 2017 của CP về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen; Thông tư số 15/2019/TT-BTNMT ngày 11 tháng 9 năm 2019 quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thẩm định hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép tiếp cận nguồn gen để nghiên cứu vì mục đích thương mại, phát triển sản phẩm thương mại của Bộ TNMT; Thông tư số 10/2020/TT-BTNMT ngày 29 tháng 9 năm 2020 hướng dẫn về biểu mẫu báo cáo về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích của Bộ TNMT;  Thông tư số: 07/2020/TT-BNNPTNT ngày 22 tháng 5 năm 2020 về quy định về tổ chức và hoạt động của hội đồng thẩm định hồ sơ đề nghị cấp giấy phép tiếp cận nguồn gen để nghiên cứu vì mục đích thương mại, phát triển sản phẩm thương mại thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Các văn bản pháp luật này là nền tảng pháp lý quan trọng cho việc xác định cơ quan có thẩm quyền quốc gia, cơ quan đầu mối quốc gia; thiết lập cơ chế cho việc đăng ký tiếp cận nguồn gen việc chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen, đặc biệt có việc tái đầu tư nguồn thu từ các hoạt động ABS vào bảo tồn đa dạng sinh học tại Việt Nam; thiết lập trang thông tin điện tử chia sẻ thông tin về ABS tại Việt Nam với địa chỉ là www.vietnamabs.gov.vn).

Dự án ABS cũng đã hỗ trợ tăng cường năng lực về quản lý ABS cho các cơ quan có thẩm quyền quốc gia (Bộ TNMT, Bộ NN&PTNT) và các bên liên quan khác (Bộ KHCN); hỗ trợ hoàn thiện quy định pháp luật về cấp giấy phép tiếp cận nguồn gen vì mục đích thương mại, giấy phép tiếp cận nguồn gen không vì mục đích thương mại, cho phép mang nguồn gen ra nước ngoài; triển khai mô hình thí điểm hợp tác công tư về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích thông qua việc thiết lập 01 Hương ước cộng đồng bảo vệ nguồn gen và tri thức truyền thống gắn với nguồn gen, 01 Vườn ươm với diện tích 0,1ha, 01 khu vực trồng xen cây dược liệu với diện tích 3 ha…

Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích cũng được Dự án ABS chú trọng triển khai. Dự án đã tập huấn thực hiện quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích cho hơn 300 lượt đại biểu trong số đó 155 đại biểu đến từ các cơ quan quản lý cấp trung ương, địa phương và hơn 200 lượt đại biểu đến từ các Viện nghiên cứu, trường đại học. Bên cạnh đó, Dự án cũng đã chủ trì, phối hợp tổ chức các hoạt động hưởng ứng ngày Đa dạng sinh học 22/5 năm 2019 và 2020, ngày Môi trường thế giới 5/6/2020 bằng những hoạt động hết sức cụ thể như đạp xe diễu hành, ký cam kết …

Với các hoạt động triển khai mô hình thí điểm hợp tác công tư về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích, 100 bài thuốc nam của các nghệ nhân và cộng đồng trên địa bàn xã Tả Phìn được tư liệu hóa; 01 sản phẩm thuốc xoa b​óp giảm đau được nghiên cứu, phát triển; 01 cơ sở dữ liệu về nguồn gen và tri thức truyền thống của tỉnh Lào Cai đã được xây dựng và duy trì vận hành, …

Có thể nói, tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích là vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực, ngành, cần có khung pháp lý đồng bộ, cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành; bên cạnh đó, dịch Covid đã gây ảnh hưởng đến việc triển khai hoạt động của dự án, tuy nhiên, được sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương, kết nối chặt chẽ giữa các bên tham gia dự án, đặc biệt là người dân đã nhận thức được tầm quan trọng cũng như có kinh nghiệm nhất định trong việc bảo tồn, phát triển nguồn gen, dự án “Xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam” đã được triển khai thành công tốt đẹp./.

(http://vea.gov.vn/)

Chia sẻ