Kỷ niệm 10 năm Nghị định thư Nagoya được thông qua

Kỷ niệm 10 năm Nghị định thư Nagoya được thông qua

Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ công bằng và hợp lý lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen được thông qua tại Hội nghị thứ 10 của các bên tham gia Công ước Đa dạng sinh học vào ngày 29/10/2010 tại thành phố Nagoya, Nhật Bản.

Nghị định thư ra đời đã tạo ra cơ sở pháp lý quốc tế vững chắc cho cả bên cung cấp và bên sử dụng nguồn gen từ đó nâng cao cơ hội cho việc chia sẻ công bằng, hợp lý lợi ích phát sinh từ việc sử dụng nguồn gen, tạo tiền đề cho bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học. Tháng 10/2020, sau 10 năm Nghị định thư Nagoya được thông qua, đến nay đã có 128 quốc gia phê chuẩn, gia nhập Nghị định thư.

Là quốc gia nằm trên bán đảo Đông Dương, Việt Nam được nhận định là một trong những quốc gia sở hữu đa dạng sinh học phong phú bậc nhất thế giới. Đa dạng sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Nhận thức được tầm quan trọng và giá trị của nguồn tài nguyên sinh vật, Việt Nam đã gia nhập các điều ước quốc tế liên quan về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, bên cạnh đó, Chính phủ cũng ban hành nhiều chính sách, văn bản pháp luật liên quan nhằm bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên này.

Việt Nam gia nhập Nghị định thư Nagoya vào năm 2014 và là một trong những quốc gia tiên phong trong khu vực gia nhập Nghị định thư. Việc tham gia Nghị định thư Nagoya đã tạo điều kiện thuận lợi cho Chính phủ trong việc huy động nguồn lực, hội nhập và hợp tác quốc tế trong bảo tồn đa dạng sinh học nói chung và bảo tồn nguồn tài nguyên di truyền nói riêng. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cần thực hiện các nghĩa vụ của bên tham gia khi trở thành thành viên của Điều ước quốc tế này.

Năm 2008, Việt Nam ban hành Luật Đa dạng sinh học, đây là văn bản pháp lý cao nhất, thể hiện trách nhiệm của Việt Nam trong thực hiện bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên đa dạng sinh học. Nhằm hướng dẫn các nội dung quy định về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Luật Đa dạng sinh học và nội luật hóa các quy định của Nghị định thư Nagoya, ngày 12/5/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2017/NĐ-CP về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen. Nghị định quy định Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan đầu mối quốc gia thực hiện Nghị định thư Nagoya; đồng thời cũng quy định Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc cấp, gia hạn và thu hồi giấy phép tiếp cận nguồn gen. Bên cạnh đó, Nghị định số 59/2017/NĐ-CP quy định cụ thể trình tự, thủ tục về việc đề nghị cấp Giấy phép tiếp cận nguồn gen.

Nghị định số 59/2017/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2017, bà Hoàng Thị Thanh Nhàn – Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: “Sau khi gia nhập Nghị định thư Nagoya, Việt Nam đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của quốc gia thành viên đối với Nghị định thư Nagoya. Trong đó, đã xây dựng và ban hành Nghị định số 59/2017/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn việc triển khai quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen. Việc ban hành Nghị định số 59/2017/NĐ-CP đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường để kết nối bên sử dụng và bên cung cấp nhằm hướng tới mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học. Ngoài ra, cơ chế ABS được quy định tại Nghị định số 59/2017/NĐ-CP cũng tạo điều kiện cho việc chia sẻ công bằng và hợp lý lợi ích thu được từ việc sử dụng nguồn gen, từ đó hỗ trợ cho cộng đồng địa phương nơi sở hữu nguồn gen có thể xóa đói giảm nghèo. Cho đến nay, Việt Nam đã cấp 02 Giấy phép tiếp cận nguồn gen cho mục đích thương mại, 01 Giấy phép tiếp cận nguồn gen cho mục đích phi thương mại và hơn 50 Quyết định cho phép chuyển nguồn gen ra nước ngoài để học tập/nghiên cứu không vì mục đích thương mại.

Song song với quá trình xây dựng và ban hành Nghị định số 59/2017/NĐ-CP, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1141/QĐ-TTg ngày 27/6/2016 phê duyệt Đề án tăng cường năng lực về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ công bằng, hợp lý lợi ích phát sinh từ việc sử dụng nguồn gen giai đoạn 2016-2025. Đề án đã xác định các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để tăng cường năng lực cho các cơ quan liên quan, nhằm bảo đảm đến năm 2025, hệ thống tổ chức, các công cụ quản lý và kỹ thuật tiếp cận và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen, tri thức truyền thống về nguồn gen được hoàn thiện và vận hành hiệu quả.

Mọi thông tin liên quan về Nghị định thư Nagoya tham khảo tại: https://www.cbd.int/abs/

Chia sẻ