Hội thảo tham vấn định hướng chính sách bảo tồn tri thức truyền thống gắn với nguồn gen

Hội thảo tham vấn định hướng chính sách bảo tồn tri thức truyền thống gắn với nguồn gen

Nhằm chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đánh giá các quy định pháp lý trong nước về quản lý, sử dụng và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng tri thức truyền thống gắn với nguồn gen, ngày 02 tháng 10 năm 2018 tại Hà Nội, Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học (Tổng cục Môi trường) phối hợp với Dự án ABS tổ chức Hội thảo “Định hướng chính sách về bảo tồn tri thức truyền thống gắn với nguồn gen tại Việt Nam”. Hội thảo thu hút sự quan tâm của các Bộ, ban, ngành có liên quan, các chuyên gia đến từ các cơ quan nghiên cứu, trường Đại học tại Hà Nội. Chủ trì hội thảo là bà Hoàng Thị Thanh Nhàn – Phó cục trưởng Cục Bảo tồn Thiên nhiên và đa dạng sinh học, Phó Giám đốc dự án ABS.

Bà Hoàng Thị Thanh Nhàn, Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học phát biểu tại Hội thảo

Tại buổi Hội thảo, chuyên gia trong nước và quốc tế đã chia sẻ nhưng kinh nghiệm, hiểu biết của mình hướng trọng tâm đến việc bảo vệ tri thức truyền thống (TTTT) có liên quan đến nguồn gen và việc chia sẻ công bằng, hợp lý lợi ích phát sinh từ việc sử dụng TTTT đó với cộng đồng bản địa, người dân địa phương. Chương trình cụ thể như sau:

– Bà Maria Julia Olivia, Chuyên gia của Tổ chức Đạo đức sinh học (UEBT) trình bày Kinh nghiệm quốc tế về quản lý và bảo tồn tri thức truyền thống về nguồn gen.

– Bà Nguyễn Thị Minh Hạnh, Chuyên gia pháp lý về ABS trình bày Đánh giá thực tiễn và pháp lý về ABS liên quan đến tri thức truyền thống về nguồn gen tại Việt Nam.

– Ông Trần Văn Khanh, Cục Quản lý Y Dược cổ truyền, Bộ Y tế trình bày Quản lý tri thức truyền thống trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và định hướng nội dung liên quan tại dự thảo Luật Y dược cổ truyền.

– Ông Bùi Văn Thanh, Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật trình bày Tổng hợp kết quả nghiên cứu các nội dung liên quan đến tri thức truyền thống về nguồn gen.

Bà Maria Julia Olivia, Chuyên gia quốc tế của Tổ chức Đạo đức sinh học chia sẻ “Về vấn đề bảo vệ TTTT, hầu hết các quốc gia đều có các quy định, biện pháp để ngăn ngừa việc đánh cắp TTTT. Để có thể bảo tồn được TTTT thì cần có chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng TTTT. Vì TTTT gắn chặt với cộng đồng người dân bản địa, nên cần thiết lập cơ chế để thỏa thuận và chia sẻ lợi ích với họ. Ví dụ, tại Nam Phi và Brazin đã thành công trong việc xây dựng mô hình chia sẻ lợi ích với cộng đồng bản địa: công ty mỹ phẩm Natural Cosmetic năm 2017 đã chia sẻ 1 triệu EUR tới cộng đồng nơi mà họ tiếp cận TTTT”.

Bà Bà Maria Julia Olivia, Chuyên gia quốc tế của Tổ chức Đạo đức sinh học phát biểu tại Hội thảo

Ông Nguyễn Văn Tập, Chuyên gia Dược liệu cho biết “rất khó phân biệt TTTT về nguồn gen cây thuốc thuộc quyền sở hữu của cá nhân hay cộng đồng. Đa số là của chung cộng đồng. Chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm về chia sẻ lợi ích cho quỹ cộng đồng chung. Về quy định bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ TTTT, Việt Nam đã có văn bản quy định về đăng ký bài thuốc gia truyền, giao cho cơ quan cấp tỉnh đăng ký cho người dân. Tuy nhiên, đến nay có rất ít trường hợp đăng ký thành công, vì có nhiều quy định khiến người sở hữu, nắm giữ TTTT cảm thấy khó khăn, vì vậy, chúng ta nên có cơ chế linh hoạt hơn trong quản lý TTTT về y học”.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Huệ, Chuyên gia Hội Giống cây trồng Việt Nam đồng tính với quan điểm của ông Tập, bà cho biết thêm: “Chúng ta nên có hệ thống riêng để bảo tồn và phát triển TTTT có liên quan đến nguồn gen. Để làm được như vậy, chúng ta cần phải phân loại mức độ bảo mật về TTTT, cụ thể là tư liệu hóa TTTT và đăng ký bản quyền TTTT đó; chia sẻ lợi ích cho người giữ TTTT đó, chúng ta có thể học tập kinh nghiệm của quốc tế như Malaysia, nhà nước hỗ trợ phát triển du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp và thực hiện chia sẻ tiền phí du lịch cho cộng đồng bảo tồn nguồn gen; bên cạnh đó, vì TTTT là tri thức phi học đường, vậy nên phải chú trọng cơ chế truyền dạy lại TTTT đi đôi với hỗ trợ phát triển sản phẩm của TTTT này”.

Nguyễn Thị Ngọc Huệ, Chuyên gia Hội giống cây trồng Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu bế mạc Hội thảo, bà Hoàng Thị Thanh Nhàn ghi nhận những đóng góp ý kiến của các đại biểu, chuyên gia, bà cho biết “tri thức truyền thống về sử dụng nguồn gen của các dân tộc, cộng đồng, người dân bản địa là kho tàng tri thức vô cùng phong phú, quý giá. Trong thời gian tới, Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học cùng với Dự án ABS mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của các chuyên gia trong nước và quốc tế phân tích rõ hơn các trường hợp thành công thất bại của quốc tế, phối hợp với bối cảnh Việt Nam để đề xuất các khuyến nghị phù hợp trong công tác bảo tồn TTTT”.

Toàn cảnh Hội thảo

Chia sẻ