Giới thiệu chung về Tri thức truyền thống

Giới thiệu chung về Tri thức truyền thống

Tri thức truyền thông (TTTT) là kiến thức, sáng kiến và thực hành của các cộng đồng địa phương và bản địa trên khắp thế giới. TTTT phát triển từ những kinh nghiệm có được qua nhiều thế kỷ, thích nghi với văn hóa và môi trường từng địa phương, từng quốc gia.

TTTT đã được ứng dụng thực tế, đặc biệt trong các lĩnh vực như nông, lâm ngư nghiệp và y tế. TTTT thường được sở hữu tập thể dưới hình thức là các câu tục ngữ, câu chuyện, bài hát, hay các nghi lễ, tín ngưỡng do vậy TTTT tồn tại nhờ vào hình thức “truyền khẩu” từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ngày nay, giá trị của TTTT càng được quan tâm, TTTT có ý nghĩa không chỉ với những người phụ thuộc vào nó trong cuộc sống hàng ngày mà cho cả những ngành công nghiệp và nông nghiệp hiện đại. Nhiều sản phẩm được nghiên cứu và phát triển từ TTTT như mỹ phẩm hay dược phẩm có nguồn gốc thiên nhiên được sử dụng rộng rãi. Chính những sản phẩm này đã giúp cho sự phát triển bền vững của kinh tế địa phương. Các mô hình canh tác và sử dụng bền vững nguồn gen có giá trị cho toàn cầu trong vấn đề bảo tồn đa dạng sinh học.

Mối liên kết chặt chẽ giữa cộng đồng với tài nguyên sinh vật ngày càng được thế giới công nhận, TTTT có đóng góp đáng kể cho việc bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học. TTTT được coi là vấn đề “xuyên suốt” ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của đa dạng sinh học và được quy định tại Công ước Đa dạng sinh học (Công ước), cụ thể là Điều 8 (j) và Điều 15. Hội nghị các Bên đã thành lập một nhóm làm việc đặc biệt để giải quyết việc thực hiện Điều 8(j) và các quy định liên quan khác.

Nhằm hỗ trợ các bên tham gia Công ước cam kết tôn trọng, duy trì và thúc đẩy việc sử dụng rộng rãi TTTT với sự chấp thuận và tham gia của những người sử dụng tri thức đó, đại diện các Bên tham gia được mời vào nhóm làm việc về TTTT. Gần đây, trong Quyết định VIII/5/D/I, tiêu chí lựa chọn của quỹ tự nguyện để tạo điều kiện cho các cộng đồng bản địa tham gia các cuộc họp được tổ chức theo Công ước đã được thông qua.

Tham gia Công ước và triển khai các công việc dưới sự bảo trợ của Công ước, Chính phủ nhiều quốc gia thành viên đã tiến hành xây dựng các chính sách bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên di truyền, tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích, quản lý các khu vực được bảo vệ và tạo điều kiện cho cộng đồng bản địa tham gia. Nhiều kế hoạch, chiến lược, chương trình hành động về đa dạng sinh học quốc gia đã được triển khai, nhiều quốc gia đã thông qua chính sách và pháp luật riêng để bảo vệ TTTT, nhấn mạnh việc phải có thỏa thuận thông báo trước của người/cộng đồng nắm giữ TTTT trước khi sử dụng tri thức đó.

Ban thư ký Công ước đã tổ chức các cuộc họp giữa các bên, hợp tác với các cơ quan quốc tế khác như: FAO, WIPO, WTO… để đảm bảo hợp tác trong triển khai các vấn đề liên quan đến bảo vệ, sử dụng TTTT.

Các thông tin liên quan về TTTT có thể tìm hiểu thêm tại trang web của Công ước: https://www.cbd.int/traditional/intro.shtml

_Dự án ABS_

Chia sẻ