Chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên di truyền nhằm cải thiện sinh kế cộng đồng

Chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên di truyền nhằm cải thiện sinh kế cộng đồng

Dự án “Xây dựng năng lực cho việc phê chuẩn và thực hiện Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam” (Dự án ABS) được triển khai thực hiện từ năm 2017, mục tiêu chính của dự án là hỗ trợ xây dựng các văn bản chính sách có liên quan trong lĩnh vực quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích tại Việt Nam và thí điểm thực hiện các mô hình sử dụng nguồn gen dược liệu và tri thức truyền thống ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe bằng nguồn dược liệu của người Dao đỏ tại Lào Cai.

Trong khuôn khổ triển khai hoạt động của Dự án, ngày 20/4/2018 tại Hà Nội, Ban quản lý Dự án đã tổ chức “Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên di truyền nhằm cải thiện sinh kế cộng đồng”. Hội thảo thu hút sự tham dự của các cơ quan quản lý đến từ Hà Nội và Lào Cai, chuyên gia, viện nghiên cứu và trường đại học. Chủ trì Hội thảo là TS. Hoàng Thị Thanh Nhàn (Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học kiêm Phó Giám đốc Dự án ABS).

Tại buổi Hội thảo, các Chuyên gia đã trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và thành quả xây dựng mô hình quản lý rừng cộng đồng; kinh nghiệm về việc huy động sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động bảo tồn và phát triển bền vũng nguồn tài nguyên di truyền. Bên cạnh đó, đại diện của các cơ quan quản lý như Cục Sở hữu trí tuệ, Cục Quản lý Y dược cổ truyền cũng giới thiệu một số quy định về đăng ký nhãn hiệu tập thể và quyết định ban hành Quy chế xét duyệt cấp “Giấy chứng nhận bài thuốc gia truyền”. Cũng tại Hội thảo, bà Nguyễn Đặng Thu Cúc – Điều phối viên Dự án ABS đã giới thiệu các hoạt động dự kiến triển khai thực hiện mô hình thí điểm về bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên di truyền tại khu vực rừng thôn Tả Chải, xã Tả Phìn, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

PGS.TS. Trần Văn Ơn chia sẻ kinh nghiệm về việc huy động sự tham gia của cộng đồng trong việc thực hiện các hoạt động bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên di truyền

Trao đổi, thảo luận tại Hội thảo, các đại biểu đặt câu hỏi trọng tâm hướng đến việc sử dụng xuất phát từ giao đất, giao rừng cộng đồng; việc sử dụng như thế nào để bảo vệ nguồn tài nguyên di truyền… Bà Phạm Thu Phương, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai cho biết: “Có 2 rào cản đã đề cập là Nghị định 68 chỉ cho phép giao khoán 1 năm, như vậy người dân không yên tâm để đầu tư canh tác, vì vậy, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai đang tham mưu và xin ý kiến bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn có thể quay trở lại cho giao khoán lâu dài. Vấn đề thứ 2 là: Theo quy định người dân được hưởng 2% lợi tức từ diện tích rừng giao khoán, tuy nhiên, từ trước đến nay chưa thực hiện được do trước lúc giao khoán chưa xác định được trữ lượng, nên sau giao khoán không xác định được phần trữ lượng tăng thêm bao nhiêu để tính phần người dân được hưởng”

TS. Hoàng Thị Thanh Nhàn, Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học phát biểu: “Trong thời gian qua, Dự án có làm việc với các cơ quan quản lý của tỉnh Lào Cai và xã Tả Phìn về việc triển khai thực hiện mô hình bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên di truyền tại khu vực rừng phòng hộ thôn Tả Chải. chính quyền địa phương rất ủng hộ phương án này. Tuy nhiên do địa điểm triển khai dự án nằm trong khu vực rừng phòng hộ, hiện do BQL rừng phòng hộ của huyện quản lý và thuê khoán cộng đồng thôn bảo vệ, vậy nên trong thời gian tới cần có 1 phương án giao khoán bảo vệ lâu dài (ít nhất là 5 năm). Ngoài ra, việc vào rừng khai thác gỗ là bất hợp pháp, mà người dẫn vẫn có thói quen vào rừng lấy gỗ làm nhà, vậy nên cần có sự đánh giá, xác định nhiệm vụ trọng tâm là người dân phải tham gia bảo vệ rừng, tiếp đến là nhiệm vụ phát triển bền vững để đảm bảo sinh kế. Song song với đó, cần nâng cao nhận thức cho người dân về những loài bị cấm, hạn chế khai thác trái phép và phổ biến các quy định pháp luật hình sự đối với vi phạm.”

TS. Hoàng Thị Thanh Nhàn, Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học phát biểu tại Hội thảo

GS.TSKH. Trần Công Khánh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây thuốc dân tộc cổ truyền cho biết thêm: “Chúng ta đang bàn đến bảo tồn tài nguyên di truyền vật thể là cây thuốc nhưng chưa bàn về tài nguyên phi vật thể. Trong thời gian tới, đề nghị nên có những dự án bảo tồn tri thức bản địa của người dân tộc thiểu số liên quan đến sở hữu trí tuệ.”

Toàn cảnh Hội thảo

Phát biểu bế mạc, TS. Hoàng Thị Thanh Nhàn, Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học ghi nhận những đóng góp ý kiến của các đại biểu, chuyên gia. Hi vọng buổi hội thảo sẽ giúp ích nhiều cho các cơ quan quản lý, tổ chức kinh doanh và người dân. Thời gian tới, Dự án mong sẽ tiếp tục có thêm sự hỗ trợ từ các bên trong việc xây dựng mô hình thí điểm.

Chia sẻ